پیش‌دیابت یعنی چه و برمی‌گردد؟
پیش‌دیابت یعنی قند بالاتر از طبیعی است ولی هنوز به حد دیابت نرسیده. این مقاله می‌گوید چه اعدادی پیش‌دیابت‌اند، چرا بیشتر مردم نمی‌دانند که دارند، منابع دربارهٔ برگشت‌پذیری چه می‌نویسند، و چه کارهایی خطر دیابت را کم می‌کند. هیچ‌کدام وعدهٔ نتیجه نیست.
آزمایش قند داده‌اید و پزشک گفته «پیش‌دیابت». بعضی‌ها از این کلمه می‌ترسند و بعضی آن را جدی نمی‌گیرند. هیچ‌کدام کمکی نمی‌کند. در این مقاله ساده توضیح می‌دهیم این وضعیت چیست و منابع معتبر دربارهٔ آن چه می‌گویند.
پیش‌دیابت چیست؟
CDC می‌نویسد پیش‌دیابت یعنی قند خون بالاتر از طبیعی است ولی هنوز برای تشخیص دیابت نوع ۲ کافی نیست. بیشتر مردم پیش از دیابت از همین مرحله می‌گذرند. معمولاً نشانهٔ محسوسی ندارد و آدم می‌تواند سال‌ها آن را داشته باشد و نداند. به همین دلیل CDC و انجمن دیابت آمریکا می‌نویسند در آمریکا حدود هشت نفر از هر ده نفری که پیش‌دیابت دارند، نمی‌دانند.
NIDDK این اعداد را می‌دهد:
- A1C: ۵٫۷ تا ۶٫۴ درصد پیش‌دیابت است. (کمتر از ۵٫۷ طبیعی، ۶٫۵ یا بیشتر دیابت.)
- قند ناشتا: ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی‌گرم در دسی‌لیتر. (تا ۹۹ طبیعی، ۱۲۶ یا بیشتر دیابت.)
- آزمون تحمل گلوکز، دو ساعت پس از محلول قند: ۱۴۰ تا ۱۹۹. (کمتر از ۱۴۰ طبیعی، ۲۰۰ یا بیشتر دیابت.)
NIDDK می‌نویسد کسانی که پیش‌دیابت دارند باید هر سال برای دیابت دوباره آزمایش بدهند. تشخیص با دستگاه خانگی ممکن نیست.
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
CDC و NIDDK می‌نویسند: خانوادهٔ نزدیکی که نوع ۲ دارند، سن بالای ۴۵ سال (NIDDK آزمایش معمول را برای کسی که عامل خطر دارد از ۳۵ سالگی می‌نویسد)، اضافه‌وزن یا چاقی، دیابت بارداری قبلی و فشار خون بالا. NHS می‌گوید در گروه‌های قومی خاص، مثل جنوب آسیا، خطر از سنین پایین‌تر بالا می‌رود.
برمی‌گردد؟
سه منبع وضعیت را این‌گونه می‌نویسند:
- CDC: پیش‌دیابت با تغییر شیوهٔ زندگی قابل برگشت است: کاهش وزن اندک، غذای سالم‌تر و فعالیت بیشتر.
- انجمن دیابت آمریکا: برای بعضی افراد، درمان زودهنگام و تغییرات معتدل شیوهٔ زندگی قند را به محدودهٔ طبیعی برمی‌گرداند و می‌تواند دیابت را عقب بیندازد یا از آن جلوگیری کند. همان منبع می‌گوید پیش‌دیابت به این معنا نیست که حتماً به دیابت می‌رسید.
- NIDDK کلمهٔ «برگشت‌پذیر» را به کار نمی‌برد. می‌نویسد خطر دیابت نوع ۲ را با کاهش وزن، فعالیت بیشتر و برنامهٔ غذایی کم‌کالری می‌شود کم کرد و دیابت نوع ۲ را «می‌شود عقب انداخت و حتی از آن پیشگیری کرد».
پس راست این است: امکان برگشت یا عقب‌انداختن وجود دارد، ولی برای هر کس نتیجه فرق می‌کند. ما وعدهٔ نتیجه نمی‌دهیم.
چه کارهایی خطر را کم می‌کند؟
NIDDK این‌ها را می‌نویسد:
- کاهش وزن اندک: ۵ تا ۷ درصد وزن اولیه ممکن است دیابت نوع ۲ را عقب بیندازد یا از آن جلوگیری کند. برای کسی که ۲۰۰ پوند (حدود ۹۰ کیلو) وزن دارد، این ۱۰ تا ۱۴ پوند است.
- فعالیت: دست‌کم ۳۰ دقیقه در ۵ روز هفته. اگر مدتی کم‌تحرک بوده‌اید، آهسته شروع کنید.
- غذا: برنامهٔ کم‌کالری، سهم کوچک‌تر، غذای کم‌چرب‌تر، و آب به‌جای نوشیدنی شیرین.
- دارو: از پزشک بپرسید متفورمین برای شما مناسب است یا نه. NIDDK آن را برای عقب‌انداختن یا پیشگیری از دیابت نوع ۲ نام می‌برد. شروع دارو تصمیم پزشک است.
CDC می‌نویسد وقتی پزشک پیش‌دیابت را تأیید کند، می‌شود در «برنامهٔ ملی پیشگیری از دیابت» شرکت کرد. در این برنامه با مربی آموزش‌دیده روی تغذیه، فعالیت، مدیریت استرس و حفظ انگیزه کار می‌کنید. انجمن دیابت آمریکا می‌نویسد چنین برنامه‌ای «می‌تواند خطر ابتلا را به نصف برساند». اینجا فقط می‌گوییم چنین برنامه‌هایی در منابع هست. دسترسی در ایران را باید پرسید.
NHS هم می‌نویسد تغییر سبک زندگی خطر را کم می‌کند و در بریتانیا برنامهٔ پیشگیری دارد.
کی دوباره آزمایش بدهم؟
NIDDK می‌گوید کسی که پیش‌دیابت دارد، هر سال. اگر نتیجه طبیعی بود، هر سه سال. اگر نشانه‌های دیابت پیدا کردید، منتظر سال بعد نمانید: تشنگی زیاد، ادرار زیاد، خستگی، کاهش وزن بی‌دلیل (NHS).
اگر پزشک گفت پیش‌دیابت دارم
- عدد دقیق و تاریخ آزمایش را بپرسید و نگه دارید.
- بپرسید چه چیزی بیشتر برای شما اهمیت دارد: وزن، غذا، فعالیت، یا بررسی فشار و چربی خون.
- بپرسید کی آزمایش بعدی است.
- به جای کنار گذاشتن همه‌چیز، یک تغییر را شروع کنید و نگه دارید.
- اگر نشانه‌های هشدار دیابت پیدا کردید، راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» را ببینید.
صفحهٔ «دیابت و پیش‌دیابت» نشانه‌ها و درمان دیابت را کامل‌تر شرح داده است.