این متن در انتظار تأیید دکتر است و ممکن است تغییر کند.

پوکی استخوان بی‌صدا پیش می‌رود و گاهی اولین نشانه‌اش شکستگی با ضربهٔ کم است. این صفحه می‌گوید چه کسی در خطر است، تراکم استخوان چه چیزی را نشان می‌دهد، غدد پاراتیروئید و کلسیم خون چه نقشی دارند، و درمان در کل چه شکلی دارد.

پوکی استخوان چیست؟

NHS می‌نویسد پوکی استخوان بیماری درازمدتی است که استخوان را ضعیف می‌کند و خطر شکستگی را بالا می‌برد. BHOF می‌گوید در آن بدن بیش از حد استخوان از دست می‌دهد، کم می‌سازد یا هر دو. استخوان سست می‌شود و با یک افتادن یا گاهی یک ضربهٔ کوچک می‌شکند. شایع‌ترین جاهای شکستگی لگن، ستون فقرات و مچ است.

درد یا نشانه‌ای معمولاً از قبل نیست. شکستگی، کوتاه‌شدن قد یا خمیدگی بالای کمر ممکن است اولین نشانه باشد.

چه کسی در خطر است؟

NHS و BHOF این‌ها را می‌نویسند:

سن بالا و یائسگی
سابقهٔ پوکی استخوان در پدر یا مادر
مصرف کم کلسیم یا ویتامین D، کم‌وزنی، سیگار، مصرف زیاد الکل، کم‌تحرکی
بیماری‌هایی مثل دیابت، آرتریت روماتوئید، پرکاری تیروئید یا پاراتیروئید، یائسگی زودرس، بیماری‌های گوارشی مثل سلیاک و التهاب روده
داروهایی مثل قرص کورتون طولانی‌مدت، بعضی داروهای ضدصرع و داروهای سرطان سینه، و مقدار زیاد هورمون تیروئید

Endocrine Society می‌نویسد در آمریکا ۸۰ درصد موارد در زنان است و علت‌های هورمونی دیگری مثل کورتیزول یا پرولاکتین بالا هم ممکن است.

چه کسی باید دیده شود؟

نوبت بگیرید اگر:

بعد از ۵۰ سالگی استخوانی با ضربهٔ کم شکسته است.
مدت طولانی کورتون می‌خورید.
قد کم شده یا کمرتان خم شده یا کمردرد دارید که بعد از چند هفته بهتر نمی‌شود.
بیماری یا دارویی از فهرست بالا دارید و نگران استخوان‌تان هستید.

NHS می‌نویسد بعد از افتادن اگر دردی دارید که کم نمی‌شود، نوبت فوری بگیرید. اگر درد بعد از افتادن شدید است، به اورژانس بروید و خودتان رانندگی نکنید.

چگونه بررسی می‌شود؟

NHS می‌نویسد پزشک خطر شما را می‌سنجد و ممکن است برای اسکن DEXA (تراکم استخوان) بفرستد. Endocrine Society توضیح می‌دهد این اسکن با پرتوی ایکس بسیار کم قدرت استخوان را می‌سنجد، خطر شکستگی را پیش‌بینی می‌کند و در تصمیم برای دارو کمک می‌کند. ممکن است پیش از افت جدی استخوان هم کم‌شدن آن را نشان بدهد.

اگر پزشک پرکاری پاراتیروئید یا کمبود ویتامین D را بررسی کند، آزمایش خون کلسیم و هورمون پاراتیروئید (PTH) و ویتامین D لازم است (NIDDK).

این‌جا توضیح کلی است. این صفحه نمی‌گوید اسکن تراکم یا آزمایش‌ها کجا انجام می‌شود.

درمان در کل چگونه است؟

NHS می‌نویسد داروها یا کندکنندهٔ از دست رفتن استخوان‌اند (بیس‌فسفونات‌ها) یا استخوان تازه می‌سازند. بهترین گزینه به نتیجهٔ اسکن، سن و جنس بستگی دارد. Endocrine Society می‌گوید بعضی افراد حتی با کلسیم و ویتامین D کافی دارو لازم دارند.

از دست شما برمی‌آید:

غذای حاوی کلسیم و، اگر پزشک گفت، مکمل (NHS)
نور آفتاب و ویتامین D (NHS)
ورزش منظم با تحمل وزن، قدرتی و تعادلی؛ پیاده‌روی و بالا رفتن از پله مثال‌اند (Endocrine Society)
کم‌کردن خطر افتادن، مثل کفش ضدلغزش و تشک ضدلغزش حمام (NHS)
ترک سیگار و کم‌کردن الکل

کلسیم و پاراتیروئید

چهار غدهٔ کوچک پاراتیروئید پشت تیروئید قرار دارند و کلسیم خون را تنظیم می‌کنند.

پرکاری پاراتیروئید: NIDDK می‌نویسد یک یا چند غده بیش از حد هورمون پاراتیروئید (PTH) می‌سازند. کلسیم خون بالا می‌رود، استخوان ضعیف می‌شود و سنگ کلیه پیش می‌آید. بیشتر مردم نشانه‌ای ندارند و با آزمایش معمول پیدا می‌شود. NIDDK می‌گوید معمولاً بین ۵۰ تا ۶۰ سالگی دیده می‌شود و در زنان سه تا چهار برابر مردان است. نشانه‌های خفیف: ضعف عضله، خستگی، افسردگی و درد استخوان یا مفصل. نشانه‌های شدیدتر: بی‌اشتهایی، تهوع، استفراغ، یبوست، گیجی و تشنگی و ادرار زیاد.

NIDDK می‌گوید جراحی برای برداشتن غدهٔ پرکار تنها درمان مطمئن است و معمولاً موفق است، ولی همه به آن نیاز ندارند. بعضی بدون نشانه و با کلسیم کمی بالا فقط پایش می‌شوند: آزمایش سالانهٔ کلسیم و کلیه و تراکم هر یک تا دو سال، نوشیدن آب کافی و تحرک. NIDDK و NHS هر دو می‌نویسند رژیم را برای کم‌کردن کلسیم بدون نظر متخصص تغییر ندهید.

کم‌کاری پاراتیروئید: NHS می‌نویسد کم‌بودن کلسیم باعث سوزن‌سوزن و سوزش انگشتان و صورت، گرفتگی و اسپاسم عضله و درد شکم می‌شود. شایع‌ترین علت آسیب به غده‌ها در جراحی سر و گردن، مثلاً جراحی تیروئید است. درمان معمولاً کلسیم و ویتامین D مادام‌العمر است. اگر تازه جراحی گردن کرده‌اید و این نشانه‌ها را حس می‌کنید، به تیم جراحی خبر بدهید.

کی فوری کمک بگیرید؟

کلسیم خیلی پایین: NHS می‌گوید اگر تشنج برای اولین بار است، از معمول طولانی‌تر است یا بیش از ۵ دقیقه طول بکشد، با اورژانس تماس بگیرید. گیجی یا ضربان نامنظم قلب هم نشانهٔ جدی است، و کلسیم خیلی پایین در بیمارستان درمان می‌شود.
کلسیم خیلی بالا: MedlinePlus می‌نویسد موارد شدید که علامت دارند معمولاً بستری می‌شوند. گیجی یا استفراغ با تشنگی شدید را جدی بگیرید.
درد شدید بعد از افتادن (NHS).

در ایران با ۱۱۵ تماس بگیرید. فهرست کامل را در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید.

پوکی استخوان، کلسیم و پاراتیروئید